Wat betekent verlenging van de naturalisatietermijn van 5 naar 10 jaar voor mij?
vrijdag 24 oktober 2025
De Nederlandse regering heeft onlangs een voorstel gedaan om de minimale verblijfsduur voor naturalisatie te verlengen van vijf naar tien jaar. Dit heeft tot opschudding geleid bij expats in Nederland. Wat houdt dit precies in? Zullen er nog uitzonderingen zijn? En wat betekent dit voor u? In dit artikel zet ervaren solicitor Arend van Rosmalen LL.M., partner bij Orion Immigration Law en specialist op het gebied van Nederlands nationaliteitsrecht, de feiten op een rij.
Waarom verlenging van de naturalisatietermijn?
Volgens staatssecretaris Arno Rutte van Justitie en Veiligheid is het doel van de voorgestelde verlenging om ervoor te zorgen dat mensen een sterkere band met Nederland opbouwen en volledig kunnen meedoen in de samenleving vóórdat zij het Nederlanderschap verkrijgen. Hierop is al de nodige kritiek geleverd door wetenschappers. Hoewel wij deze kritiek volledig onderschrijven, beperken we ons hier tot een concrete bespreking van het concept-wetsoorstel, en hoe dit relevant is voor u als aspirant-Nederlander.
Wat verandert er concreet?
De belangrijkste wijziging betreft de verlenging van de algemene naturalisatietermijn:
- Huidige situatie: Op dit moment kunt u na vijf jaar van ononderbroken rechtmatig verblijf in Nederland een naturalisatieverzoek indienen, mits u ook voldoet aan de overige voorwaarden, zoals het inburgeringsvereiste. Ook moet u uw verblijfsvergunning behouden (en dus zonodig verlengen) zolang uw naturalisatieprocedure nog loopt.
- Voorgestelde situatie: Als het voorstel ongewijzigd wordt aangenomen, zou u voortaan tien jaar in Nederland moeten wonen voordat u een naturalisatieverzoek zou kunnen indienen. De overige voorwaarden blijven gelijk. De taaleis voor naturalisatie zal, los van dit voorstel, waarschijnlijk wel worden verhoogd naar niveau B1.
Wat betekent dit concreet voor u?
Wij voorzien de volgende directe gevolgen die relevant zijn voor u als aspirant-Nederlander.
- Langer wachten: Dit spreekt voor zich. Als u nu nog (lang) niet voor vijf jaar in Nederland woont, zult u mogelijk langer moeten wachten voordat u een naturalisatieverzoek kunt indienen.
- Meer juridische geschillen en processen over zogenaamde "verblijfsgaten": Uw verblijf moet gedurende een ononderbroken tijdvak van tien jaar steeds rechtmatig zijn geweest. Dat maakt het oplopen van zogenaamde "verblijfsgaten" - korte onderbrekingen tussen twee geldige verblijfsvergunningen - veel vervelender dan ze nu al zijn. U hebt dus meer reden een verblijfsgat niet te willen accepteren en daartegen te willen procederen, mits dat haalbaar is.
- Aanvragen van een permanente verblijfsvergunning: In het verlengde hiervan geldt ook dat, als u niet kunt voorkomen dat de nieuwe wet op u van toepassing zal worden, maar alsnog (na tien jaar verblijf) Nederlander wilt worden, het aanvragen van een permanente verblijfsvergunning van groot belang wordt. U kunt, ook als dit voorstel wordt aanngenomen, nog steeds na een termijn van vijf jaar een permanente verblijfsvergunning aanvragen. Daarmee voorkomt u dat zich daarná nog een "verblijfsgat" kan voordoen.
- Huidige termijn blijft van kracht voor ingediende naturalisatieverzoeken: Het voorstel zal, zoals het nu geformuleerd is, niet met zogenaamde onmiddellijke werking" worden ingevoerd. Dit betekent dat als u nu al een naturalisatieverzoek hebt ingediend, of dit doet vóórdat de nieuwe wet in werking treedt, u onder de huidige regels valt. Bedenk dat dit mogelijk tot een run op beschikbare naturalisatie-afspraken bij verschillende gemeenten zou kunnen leiden.
- Mogelijke run op inburgering en naturalisatie-afspraken: Verwacht mag worden dat alleen al het feit dat deze wijziging is voorgesteld, tot een golf van naturalisatieverzoeken zal leiden, met name van expats die nu tussen de vijf en tien jaar in Nederland wonen en die het Nederlanderschap nog willen aanvragen vóórdat deze wetswijziging intreedt. Dat kan leiden tot een opstopping bij inburgeringsexamens en in de afsprakenkalenders van gemeenten.
Zijn er nog andere relevante veranderingen?
Naast de algemene verlenging van de naturalisatietermijn, wijzigt het wetsvoorstel ook een aantal andere punten uit de Rijkswet op het Nederlanderschap.
- Geen naturalisatie meer vanuit het buitenland: Op dit moment kunnen oud-Nederlanders en echtgenoten van Nederlanders in het buitenland naturaliseren. Het voorstel zou, als het ongeamendeerd wordt aangenomen, een einde maken aan deze mogelijkheid. Ook hier geldt dat verzoeken die zijn ingediend vóór inwerkingtreding van de wet, nog volgens het huidige recht zullen worden beoordeeld.
- Langere termijn van verblijf in Nederland voor echtgenoten en levenspartners van Nederlanders: Op dit moment kunt u, als u in Nederland samenwoont met een Nederlander, of als u echtgenoot of geregistreerd partner van een Nederlander gehuwd bent (en daarnaast samenwoont), al na drie jaar van verblijf in Nederland naturaliseren. Gehuwden kunnen, als gezegd, zelfs in het buitenland naturaliseren. De verblijfstermijn van drie jaar wordt in het voorstel verlengd naar vijf jaar. Ook hier geldt dat de huidige wetgeving van toepassing blijft op verzoeken die zijn ingediend vóór inwerkingtreding van de nieuwe wet.
- Afschaffing van een huidige uitzondering op de vijfjarentermijn: Op dit moment geldt een uitzondering op het vereiste van vijf jaar rechtmatig verblijf in Nederland. Als u in totaal tien jaar rechtmatig in Nederland hebt verbleven, dan hoeft u van die tien jaren slechts de meest recente twee jaren zonder onderbreking onmiddellijk voorafgaand aan uw naturalisatieverzoek te hebben volgemaakt. Deze uitzondering komt in het voorstel te vervallen. Dit is wel logisch gezien de algemene verlenging, maar als u nu van deze uitzonderingsregeling gebruikt kunt maken, is het van groot belang dat u zich dat goed realiseert en dat u uw aanvraag indient vóór inwerkingtreding van de nieuwe wet.
- Afdichting van een sluiproute naar dubbele nationaliteit: Op dit moment kunt u als aspirant-Nederlander het vereiste dat u afstand moet doen van uw huidige nationaliteit omzeilen door, in plaats daarvan, uw door naturalisatie verworven Nederlanderschap weer op te geven. U kwalificeert daarna namelijk als oud-Nederlander, en kunt na één jaar rechtmatig verblijf in Nederland uw Nederlanderschap terugkrijgen via een optieprocedure speciaal voor oud-Nederlanders. Dit blijft mogelijk, maar als u ná uw naturalisatie weer afstand hebt gedaan van uw Nederlanderschap, dan zult u hier opnieuw geconfronteerd worden met een afstandsvereiste. Belangrijk om hierbij op te merken is dat deze maatregel óók van toepassing wordt op aanvragen die zijn ingediend vóór inwerkingtreding van de nieuwe wet, maar waarop nog geen beslissing is genomen. Het is denkbaar dat gemeenten aanvragen zullen aanhouden in afwachting van de nieuwe wetgeving.
Hoe kunt u zich voorbereiden?
Wilt u Nederlander worden? Zo kunt u zich nu al voorbereiden op de mogelijke wijziging van de naturalisatietermijn:
- Blijf op de hoogte: Het voorstel is momenteel in consultatie en zal nog door de Tweede Kamer moeten worden goedgekeurd. Het zal dus op zijn minst nog enkele maanden duren voordat deze wijziging ingaat. Houd de ontwikkelingen in de gaten, zodat u weet wanneer de nieuwe regels van kracht worden. U kunt zich bijvoorbeeld aanmelden voor de nieuwsbrief van Orion Immigration Law.
- Begin op tijd met inburgeren: Als u nog niet bent begonnen met uw inburgeringstraject, is het verstandig om hier zo snel mogelijk mee te starten. Zo kunt u op tijd voldoen aan de taaleis en andere voorwaarden. Als u uw naturalisatieverzoek indient vóór inwerkingtreding van de nieuwe wet, dan blijven de huidige regels van toepassing.
- Plan uw naturalisatieverzoek ruim van tevoren: Zoals gezegd kan er een run ontstaan op naturalisatie-afspraken. Het is dus wellicht al raadzaam uw naturalisatie-afspraak ruim van tevoren te plannen. Met name als u in één van de grote steden woont, is dit aan te raden.
- Raadpleeg een jurist: Als u vragen heeft over uw persoonlijke situatie, kunt u contact opnemen met een advocaat of jurist die gespecialiseerd is in immigratierecht en nationaliteitsrecht. Wilt u direct een adviesgesprek met Orion Immigration Law inplannen? Dat kunt u hier doen.
Hoe waarschijnlijk is het dat dit voorstel wordt aangenomen?
Het kabinet heeft het voorstel op dit moment slechts gepubliceerd op de website Internetconsultatie. Het voorstel is dus nog niet ingediend bij de Tweede Kamer. Om een indruk te geven van het verdere wetgevingsproces staan hieronder de stappen die nu nog moeten volgen vóórdat dit voorstel tot wet kan worden verheven.
-
Internetconsultatie (nu tot 1 december 2025): Het voorstel ligt nu open voor reacties van het publiek, organisaties en deskundigen. Iedereen kan tot 1 december 2025 een reactie indienen via Internetconsultatie. Deze reacties worden gebruikt om het wetsvoorstel nog verder aan te passen.
-
Advies Raad van State: Na de consultatieperiode wordt het voorstel voorgelegd aan de Raad van State voor advies. De Raad van State beoordeelt of het voorstel juridisch en praktisch haalbaar is en geeft eventueel aanbevelingen voor verbetering.
-
Indienen bij de Tweede Kamer: Pas na de consultatie en het advies van de Raad van State zal het voorstel formeel worden ingediend bij de Tweede Kamer. Binnen de Tweede Kamer wordt het voorstel waarschijnlijk eerst behandeld door een commissie. Daarna volgt een debat en een stemming. In deze fase kunnen bovendien nog amendementen worden behandeld. Als de Tweede Kamer uiteindelijk akkoord gaat, wordt het voorstel doorgestuurd naar de Eerste Kamer.
-
Eerste Kamer en inwerkingtreding: De Eerste Kamer bespreekt en stemt over het voorstel. De Eerste Kamer heeft, anders dan de Tweede Kamer, niet het recht om amendementen aan te nemen. Als beide Kamers akkoord gaan, treedt de nieuwe wet in werking. Dit hele proces kan nog maanden tot jaren duren, afhankelijk van de politieke prioriteiten en eventuele wijzigingen die onderweg worden doorgevoerd.
Belangrijk: Het voorstel is afkomstig van een demissionair kabinet. Na de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 zal de toekomst van dit voorstel afhangen van de nieuwe regering en het parlement. Het is dus nog onzeker of en wanneer de nieuwe regels daadwerkelijk ingaan.
Conclusie: wilt u Nederlander worden, bereid u grondig voor!
Het voorstel om de naturalisatietermijn te verlengen en bestaande uitzonderingen af te schaffen, is nog in een vroeg stadium. Het politieke proces zal nog maanden tot jaren duren, en de uiteindelijke uitkomst hangt af van de nieuwe regering en het parlement. Voor aspirant-Nederlanders is het wel belangrijk om goed op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen en, indien mogelijk, uw naturalisatieproces te versnellen vóórdat de nieuwe regels ingaan.
Arend van Rosmalen LL.M.
Arend van Rosmalen LL.M. is partner en mede-oprichter van Orion Immigration Law. Hij adviseert zowel zakelijke cliënten als particulieren. Arend adviseert en begeleidt bij het doen van aanvragen, maar is ook een uiterst ervaren procesjurist. Arend heeft cliënten bijgestaan in Nederlandse bezwaar- en (hoger) beroepszaken, en heeft zelfs opgetreden voor de Grote Kamer van het Hof van Justitie van de Europese Unie.
