Verblijfsvergunning ingetrokken? Dit is wat u moet weten

Bent u bang dat uw verblijfsvergunning wordt ingetrokken? Dat is een nachtmerrie voor veel expats in Nederland. Als u te maken krijgt met intrekking van uw verblijfsvergunning, dan ervaart u vanzelfsprekend zeer veel stress. U wilt weten waar u aan toe bent, want u kunt doen en wat u allemaal te wachten staat. In dit artikel beschrijft ervaren solicitor Arend van Rosmalen LL.M., partner van Orion Immigration Law, hoe en wanneer een verblijfsvergunning kan worden ingetrokken, wat uw rechten zijn, en ook wat u kunt doen als uw verblijfsvergunning (wellicht) wordt ingetrokken.

Waarom worden verblijfsvergunningen precies ingetrokken?

De Vreemdelingenwet kent wel negen verschillende redenen waarom de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) verblijfsvergunningen kan intrekken. In de praktijk worden sommige hiervan nauwelijks gebruikt. De meest veelvoorkomende redenen voor intrekking van verblijfsvergunningen, die in de praktijk wel veel voorkomen, zijn de volgende.

• Fraude of onjuiste informatie: Als u bij het aanvragen van uw verblijfsvergunning belangrijke informatie hebt verzwegen of een onjuiste voorstelling van zaken hebt gegeven, is dat reden voor intrekking van die verblijfsvergunning. In de praktijk is dit zeer ernstig. Het vertrouwen in u raakt ernstig beschadigd. Intrekking om deze reden levert bijna altijd blijvende problemen op, ook bij vervolgaanvragen.

• Verandering van omstandigheden: Als u bijvoorbeeld een verblijfsvergunning hebt die afhankelijk is van een relatie, en aan die relatie komt een einde, dan is dat reden voor intrekking van uw verblijfsvergunning. Hetzelfde geldt voor kennismigranten die hun baan verliezen. Hoewel ook deze situatie uiteraard veel stress oplevert, is dit type intrekkingen minder ernstig. Het vertrouwen in u wordt immers niet beschadigd, en het staat u vrij opnieuw - om een andere reden - een verblijfsvergunning aan te vragen.

• Verplaatsing van uw hoofdverblijf: Langdurig verblijf buiten Nederland kan aanleiding zijn een verblijfsvergunning in te trekken. Met de inwerkingtreding van het Europese Entry & Exit -systeem in 2025 zal het aantal zaken rondom verplaatsing van het hoofdverblijf naar verwachting toenemen, simpelweg omdat de IND vaker op de hoogte zal raken van langdurig verblijf buiten Nederland. Intrekking om deze reden is minder ernstig dan intrekking wegens fraude, aangezien uw eigen geloofwaardigheid in de regel niet wordt beschadigd. Wel leidt intrekking van uw verblijfsvergunning wegens verplaatsing van uw hoofdverblijf tot praktische problemen bij het aanvragen van een nieuwe verblijfsvergunning. In veel gevallen is opnieuw een machtiging tot voorlopig verblijf (MVV) nodig.

• Strafrechtelijke veroordeling: Een strafrechtelijke veroordeling kan grond zijn voor intrekking van uw verblijfsvergunning. Of dat zo is, hangt van veel factoren af, bijvoorbeeld de hoogte van de straf, de ernst van het feit waarvoor u veroordeeld bent, de hoeveelheid tijd die u al in Nederland woonde, en ook het soort verblijfsvergunning dat u hebt. Over intrekking van verblijfsvergunningen wegens een strafrechtelijke veroordeling schrijven wij een apart artikel.

• Werken terwijl dit niet mag: Alhoewel het voornamelijk werkgevers zijn die bestraft als zij werk laten verrichten terwijl dat volgens de Wet arbeid vreemdelingen niet mag, kan de verblijfsvergunning van een werknemer ook worden ingetrokken om deze reden. In de praktijk zien we deze intrekking niet veel. Wij vermoeden dat de IND hier geen prioriteit van maakt.

• Geen referent meer: In veel gevallen is het hebben van een referent een zelfstandige verblijfsvoorwaarde. Als uw referent u "afmeldt" bij de IND, dan is dat in veel gevallen op zichzelf al reden om uw verblijfsvergunning in te trekken. In de praktijk vallen deze situaties vaak samen met een verandering van omstandigheden die op zichzelf ook al de oorzaak is van intrekking van uw verblijfsvergunning. Intrekking van uw verblijfsvergunning wegens het niet meer hebben van een referent is minder ernstig dan intrekking wegens fraude, en staat er zeker niet aan in de weg dat u - om een nieuwe reden - een nieuwe verblijfsvergunning aanvraagt.

• Niet op tijd ingeburgerd. Als u inburgeringsplichtig bent, en u voldoet niet op tijd aan uw inburgeringsplicht, dan kan dat reden zijn voor intrekking van uw verblijfsvergunning. In de praktijk zien wij deze intrekkingen niet veel. Bent u inburgeringsplichtig, en verwacht u niet op tijd te kunnen voldoen aan uw inburgeringsplicht? Lees dan ons artikel over het overstappen naar een vrijwillig inburgeringsregime door middel van een verblijfswijziging.

• Beroep op de bijstand: Veel verblijfsvergunningen kunnen worden ingetrokken als u een beroep doet op de "algemene middelen", waarmee hoofdzakelijk gedoeld wordt op de bijstand. Als u wilt weten of u veilig een beroep kunt doen op de bijstand, dan kunt u uw verblijfspas raadplegen. Wij verwijzen u verder naar het Juridisch Loket als u te maken krijgt met intrekking van uw verblijfsvergunning om deze reden.

Europees recht: dé troefkaart van het immigratierecht

In het algemeen vormen de bovengenoemde intrekkingsgronden het raamwerk waarmee de IND beoordeelt of en hoe uw verblijfsvergunning wordt ingetrokken. Maar lang niet al deze intrekkingsgronden mogen ook echt worden toegepast op alle typen verblijfsvergunningen. Dat heeft te maken met het Europese recht. Bijna al het Nederlandse immigratierecht wordt op de achtergrond beheerst door verschillende Europese richtlijnen. Er is een richtlijn over permanent verblijfsrecht, en er zijn aparte richtlijnen over gezinshereniging, over verblijfsvergunningen voor studenten, kennismigranten, wetenschappelijk onderzoekers en over binnen een onderneming overgeplaatste werknemers. Al deze richtlijnen zijn het product van moeizame onderhandelingen, zijn ontstaan in verschillende decennia, en formuleren allemaal op een andere manier regels over de verlening - maar ook over de intrekking van de verblijfsvergunningen waarop zij zien. De overzichtelijke lijst met intrekkingsgronden uit de Vreemdelingenwet is dus in de praktijk veel minder overzichtelijk, zo is in het afgelopen decennium gebleken uit rechtspraak.

Als u bezorgd bent over intrekking van uw verblijfsvergunning, dan is het dus verstandig een gespecialiseerde jurist in te schakelen en er niet blind op te vertrouwen dat het wettelijke kader, zoals de IND u dit voorstelt, ook daadwerkelijk juist is. Om dezelfde reden doet u er goed aan u te laten adviseren door een jurist die zich echt specialiseert in het migratierecht. Een algemeen jurist kan waarschijnlijk wel de intrekkingsgronden uit de Vreemdelingenwet lezen, maar mist wellicht het argument waarmee u de intrekking van uw verblijfsvergunning met succes kunt aanvechten.

Hoe gaat intrekking van een verblijfsvergunning in z'n werk?

Als u effectief wilt optreden tegen een (dreigende) intrekking van uw verblijfsvergunning, dan geldt: hoe eerder u een plan maakt, hoe effectiever u bent. Daarom moet u weten hoe het intrekken van verblijfsvergunningen in de praktijk precies in z'n werk gaat. Het proces van intrekking van verblijfsvergunningen kan ruwweg worden opgedeeld in de volgende fasen:

• Fase 1: Ontstaan van een reden voor intrekking van uw verblijfsvergunning: Afhankelijk van de reden voor de intrekking van uw verblijfsvergunning kan het gaan om het einde van een relatie, de beëindiging van een arbeidsovereenkomst, het afsluiten van een studiejaar zonder voldoende studievoortgang, een lang verblijf buiten Nederland, een strafrechtelijke veroordeling, enzovoorts. De meest effectieve actie tegen intrekking van uw verblijfsvergunning is vaak het voorkomen daarvan door tijdig een nieuwe verblijfsvergunning aan te vragen op grond van een ander verblijfsdoel. Uiteraard kunt u dit het beste doen vóórdat de IND reden heeft om uw oude verblijfsvergunning in te trekken. Voorziet u een einde aan de relatie waarvan uw verblijfsvergunning afhankelijk is? Als u éérst een verblijfsvergunning aanvraagt op grond van iets anders (werk, studie, een eigen onderneming), dan kunt u voorkomen dat uw verblijfsvergunning op grond van de relatie wordt ingetrokken.

• Fase 2: U (of uw referent) informeert de IND: In veel gevallen moeten u en uw referent de IND informeren over wijzigingen die gevolgen hebben voor uw verblijfsrecht, bijvoorbeeld over het einde van een relatie, het einde van een arbeidsrelatie of het hebben van onvoldoende studievoortgang. De IND kan ook op andere manieren op de hoogte raken van de reden voor intrekking, bijvoorbeeld als u en uw partner niet meer op hetzelfde adres staan ingeschreven, of als uit het Entry & Exit Systeem blijkt dat u een lange tijd buiten Nederland hebt verbleven. Ook in deze fase geldt: bezint eer gij begint. Uiteraard is van belang dat u tijdig de nodige informatie aan de IND verschaft, maar het hebben van een plan op het moment dat u (of uw referent) deze melding doet, maakt optreden tegen intrekking van uw verblijfsvergunning vaak effectiever.

• Fase 3: De IND stuurt een voornemen tot intrekking: Als de IND uit de beschikbare informatie concludeert dat er reden is (of zou kunnen zijn) om uw verblijfsvergunning in te trekken, dan stuurt de IND u een brief. In deze brief, getiteld "Voornemen", geeft de IND aan waarom ze van mening is dat er reden is om uw verblijfsvergunning in te trekken. Deze brief is nog geen besluit, maar een voorbereidende stap. Ontvangt u deze brief? Dan is het raadzaam een jurist in te schakelen. Een gespecialiseerde jurist kan uit de inhoud van deze brief veel belangrijke informatie halen. Zo maakt de brief duidelijk om welke reden de IND uw verblijfsvergunning wil intrekken, maar ook (vaak) aan welke feiten de IND juist niet zwaar tilt.

• Fase 4: U krijgt gelegenheid een zienswijze in te dienen: Het voornemen tot intrekking van uw verblijfsvergunning biedt u altijd de gelegenheid een zogenaamde "zienswijze" in te dienen. Dit is een schriftelijke reactie waarin u kunt uitleggen of u het met de voorgenomen intrekking wel of niet eens bent. Een jurist kan u helpen met het schrijven van een zienswijze. Tegelijkertijd kunt u de door de IND geboden tijd ook gebruiken om een nieuwe verblijfsvergunning aan te vragen, als u dat niet al eerder gedaan had. Ook in deze fase kan dat een effectieve manier zijn om te voorkomen dat u uiteindelijk Nederland zult moeten verlaten.

• Fase 5: De IND beslist of uw verblijfsvergunning wel of niet wordt ingetrokken: Als reactie op uw zienswijze ontvangt u uiteraard een schriftelijke beslissing van de IND. Gaat de IND inderdaad over tot intrekking van uw verblijfsvergunning? Dan vermeldt het besluit duidelijk het woord "Beschikking". In de beslissing legt de IND uit waarom uw verblijfsvergunning wordt ingetrokken en reageert op dat wat u in uw zienswijze hebt aangevoerd. Hebt u in deze fase nog niet een nieuwe verblijfsvergunning aangevraagd? Dan staat in de beschikking ook dat u Nederland moet verlaten. In sommige gevallen wordt aan de intrekking van uw verblijfsvergunning tegelijkertijd een inreisverbod gekoppeld. Als dat zo is, dan staat dat ook in de beslissing. Tenslotte staat in de beslissing of u een eventuele bezwaarprocedure wel of niet mag afwachten in Nederland. Als u in deze fase nog geen jurist hebt ingeschakeld, dan is het zeer raadzaam dat snel te doen.

• Fase 6: Bezwaar en beroep tegen een intrekking van uw verblijfsvergunning: Bent u het niet eens met de intrekking van uw verblijfsvergunning? U hebt het recht hiertegen bezwaar te maken. Een jurist kan u daarbij helpen. Ook als een bezwaarprocedure inhoudelijk niet erg kansrijk is, kan het maken van bezwaar toch van praktisch belang zijn. U mag in veel gevallen een bezwaarprocedure afwachten in Nederland. U kunt de daardoor verkregen extra tijd gebruiken om een nieuwe verblijfsvergunning aan te vragen.

Het belang van terugwerkende kracht

Een belangrijk aspect bij intrekking van verblijfsvergunningen is dat de IND verblijfsvergunningen met terugwerkende kracht intrekt. Dat houdt in dat, als de IND daadwerkelijk besluit uw verblijfsvergunning in te trekken (hierboven in Fase 6), zij kan bepalen dat uw verblijfsvergunning met terugwerkende kracht geacht wordt te zijn ingetrokken vanaf het ogenblik dat zich de reden voor intrekking voordeed (hierboven in Fase 1). De IND "corrigeert" als het ware de duur van uw verblijfsvergunning aan de hand van de gewijzigde feiten. U kunt zelf echter niet met terugwerkende kracht een verblijfsvergunning aanvragen. De geldigheidsduur van een nieuwe verblijfsvergunning wordt namelijk altijd de datum waarop u, in het kader van een aanvraag, aantoont dat u aan de voorwaarden voor de aangevraagde verblijfsvergunning voldoet.

Het gevolg van intrekking van uw verblijfsvergunning met terugwerkende kracht is daarom heel vaak een zogenaamd "verblijfsgat" - een onderbreking in het rechtmatige karakter van uw verblijfsrecht. Een verblijfsgat betekent geen absoluut einde aan uw verblijf in Nederland - u kunt zonder meer een nieuwe verblijfsvergunning aanvragen. Maar voor het - op een later moment - in aanmerking komen van een permanent verblijfsrecht, of voor het Nederlanderschap, betekent een verblijfsgat wel een reset. U moet opnieuw beginnen met het opbouwen van verblijfsrechten.

Dit is waarom de meest effectieve remedie tegen intrekking van uw verblijfsvergunning vaak een tijdige wijziging van uw verblijfsrecht is. U kunt óók tijdens Fasen 2 tot en met 6 een nieuwe verblijfsvergunning aanvragen, maar een verblijfsgat voorkomt u alléén als u dat doet vóórdat de IND reden heeft om uw verblijfsvergunning überhaupt in te trekken (Fase 1).

Hoe kan Orion Immigration Law u helpen?

Voorziet u een intrekking van uw verblijfsvergunning? Orion Immigration Law kan met u in kaart brengen waar u staat, welke feiten van belang zijn, of u wellicht een nieuwe verblijfsvergunning kunt aanvragen, en ook of de IND überhaupt wel gelijk heeft over het bestaan van een reden voor intrekking. Hoe dan ook geven wij u duidelijkheid over de stappen die u kunt (of moet) zetten.

Wilt u hulp of advies over de voorgenomen intrekking van uw verblijfsvergunning? Plan hier een adviesgesprek in met Orion Immigration Law.