Behoud van verblijfsrecht onder EU-recht na een echtscheiding of relatiebreuk
woensdag 28 januari 2026
Bent u een niet-EU-onderdaan die voorheen een verblijfsvergunning in Nederland had als echtgenoot of (geregistreerd) partner van een EU-burger? En is uw huwelijk of relatie helaas beëindigd? Dan betekent dit niet noodzakelijkerwijs het einde van uw verblijfsrecht in Nederland. In sommige gevallen biedt het EU-recht bescherming in deze situaties. In dit artikel geeft jurist Emma Nelissen LL.M. van Orion Immigration Law u een praktische handleiding over wanneer en hoe u uw verblijfsrecht onder EU-recht kunt behouden.
Verblijfsrecht als familielid van een EU-burger
De verblijfsrechten van familieleden van EU-burgers worden geregeld door Richtlijn 2004/38/EG. Wanneer u getrouwd bent met of een (geregistreerd) partnerschap hebt met een EU-burger en u zelf geen EU-burger bent, vloeit uw verblijfsrecht in Nederland voort uit het EU-recht. Artikel 10 van Richtlijn 2004/38/EG verleent niet-EU-familieleden het verblijfsrecht zolang de EU-burger zijn of haar recht op vrij verkeer in Nederland uitoefent. Maar wat gebeurt er als de relatie eindigt?
Beëindiging van de relatie en bescherming door het EU-recht
Wanneer een huwelijk of een (geregistreerd) partnerschap wordt beëindigd, verandert de rechtsgrondslag voor het verblijf van de niet-EU-burger. In dat geval is artikel 13 van Richtlijn 2004/38/EG van toepassing. Deze bepaling regelt het behoud van het verblijfsrecht van familieleden van EU-burgers in geval van echtscheiding, nietigverklaring van het huwelijk of beëindiging van een geregistreerd partnerschap. In Nederland geldt dezelfde logica ook voor ongehuwde partners. Op grond van dit artikel leidt het uiteenvallen van een relatie niet automatisch tot het verlies van het verblijfsrecht voor de niet-EU-familieleden. In plaats daarvan kan het verblijfsrecht op zelfstandige basis worden behouden, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Wat is een behouden verblijfsrecht?
Een behouden verblijfsrecht betekent dat uw verblijf in Nederland niet langer afhankelijk is van uw (voormalige) EU-partner. Dit recht bestaat rechtstreeks uit hoofde van het EU-recht en is declaratoir van aard, wat betekent dat het ontstaat door de werking van de wet en niet door een besluit van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). In de praktijk is het echter belangrijk om bij de IND een nieuw verblijfsdocument aan te vragen waarin uw behouden verblijfsrecht uit hoofde van het EU-recht wordt bevestigd. Zonder deze bevestiging kunt u moeilijkheden ondervinden bij bijvoorbeeld overheidsinstanties, werkgevers of wanneer u buiten de EU reist.
Wettelijke voorwaarden op grond van artikel 13 van Richtlijn 2004/38/EG
Artikel 13, lid 2, van Richtlijn 2004/38/EG noemt een aantal situaties waarin een niet-EU-familielid zijn verblijfsrecht kan behouden nadat de relatie met een EU-burger is beëindigd.
U kunt in aanmerking komen als een van deze scenario's van toepassing is:
- Het meest voorkomende scenario is dat het huwelijk of geregistreerd partnerschap ten minste drie jaar heeft geduurd, waarvan ten minste één jaar samen in Nederland.
- Het EU-recht beschermt ook niet-EU-ouders die het gezag hebben over de kinderen van de EU-burger of niet-EU-ouders aan wie omgangsrecht met een minderjarig kind is toegekend, op voorwaarde dat het omgangsrecht in Nederland zelf moet worden uitgeoefend.
- Bovendien kan het slachtoffer zijn van huiselijk geweld tijdens de relatie een reden zijn om het verblijfsrecht op grond van het EU-recht te behouden.
Voordat u een verblijfsrecht krijgt, moet u ook kunnen aantonen dat u economisch actief bent als werknemer of zelfstandige, of dat u over voldoende middelen beschikt om in uw eigen onderhoud te voorzien. De middelen moeten hoog genoeg zijn om te voorkomen dat u een last wordt voor het Nederlandse socialezekerheidsstelsel. Bovendien moet u in Nederland een ziektekostenverzekering hebben.
De expertise van Orion Immigration Law op het gebied van verblijfsrecht volgens EU-wetgeving
Onze advocaten bij Orion Immigration Law hebben uitgebreide ervaring met verblijfsrecht volgens EU-wetgeving, waaronder het behouden verblijfsrecht na een breuk met een EU-burger. Als u zich in de hierboven beschreven situatie bevindt en u wilt advies over uw situatie, kunt u een adviesgesprek met Orion Immigration Law inplannen om dit verder te bespreken.
Emma Nelissen LL.M.
Emma Nelissen LL.M is junior jurist bij Orion Immigration Law. Zij heeft haar bachelor Rechtsgeleerdheid afgerond aan de Universiteit van Utrecht en aansluitend de master Europees recht afgerond de Universiteit Leiden. Daarnaast heeft Emma tijdens haar studie internationale academische ervaring opgedaan aan de Universiteit van Bologna in Italië, waar zij zich verder heeft verdiept in het Europese en internationale recht.
